Bệnh tay chân miệng (tên tiếng Anh là Hand Foot and Mouth Disease) là bệnh nhiễm trùng do virus họ Enterovirus - một chi của họ Picornaviridae gây ra, thường biểu hiện các nốt ban đỏ, mụn nước và vết loét điển hình, chủ yếu tập trung ở lòng bàn tay, lòng bàn chân và bên trong miệng. Các loại Enterovirus gây ra các đợt bùng phát tay chân miệng lan rộng trên toàn thế giới có thể khác nhau tùy theo loại và khu vực.
Bệnh tay chân miệng chủ yếu ảnh hưởng đến trẻ em dưới 5 tuổi, có thời gian ủ bệnh khoảng 3 đến 6 ngày, thường tự giới hạn và hồi phục trong vòng 7-10 ngày kể từ khi bùng phát triệu chứng. Ngoài biểu hiện đặc trưng là phát ban, nổi mụn nước và loét miệng, bệnh nhân có thể xuất hiện triệu chứng sốt, khó chịu, và đau họng, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe tinh thần và thể chất của người bệnh.
Mùa tay chân miệng có thể xảy ra quanh năm, nhưng thường bùng phát đỉnh dịch vào cuối mùa xuân và mùa thu, khoảng tháng 3 đến tháng 5 và tháng 9 đến tháng 12 mỗi năm. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh (CDC) Hoa Kỳ, các đợt bùng phát bệnh tay chân miệng thường xảy ra vào mùa hè và đầu mùa thu ở Úc và Hoa Kỳ.
Ở các vùng khí hậu ôn đới, các trường hợp mắc bệnh tay chân miệng có xu hướng đạt đỉnh vào mùa hè, trong khi ở các vùng có khí hậu nhiệt đới như khu vực Châu Á - Thái Bình Dương sẽ bùng phát quanh năm, đạt đỉnh vào cuối mùa xuân và mùa thu.
Các kết quả nghiên cứu diện rộng từ Trung Quốc đã chứng minh hơn 90% các trường hợp mắc bệnh tay chân miệng xảy ra ở trẻ em dưới 5 tuổi với tỷ lệ tử vong khoảng 0,03% và các trường hợp có xu hướng xảy ra thường xuyên hơn vào cuối mùa xuân và đầu mùa hè. Một nghiên cứu từ Việt Nam cho thấy có mối liên hệ giữa sự gia tăng nhiệt độ và độ ẩm môi trường với sự gia tăng tỷ lệ mắc bệnh tay chân miệng.
Sự lây lan của virus gây bệnh tay chân miệng thông qua việc tiếp xúc với virus thải ra từ đường tiêu hóa hoặc đường hô hấp trên của vật chủ bị nhiễm bệnh hoặc qua dịch tiết từ đường hô hấp và vết thương hở. Bệnh nhân có xu hướng lây nhiễm nhiều nhất trong tuần đầu tiên của bệnh, với thời gian ủ bệnh từ 3 đến 6 ngày . Sau khi nhiễm bệnh, virus nhân lên ở ruột dưới, mô lymphoid hầu và lan đến các hạch bạch huyết khu vực, thậm chí có thể lây lan đến nhiều cơ quan, bao gồm hệ thần kinh trung ương, tim, gan và da.
