Trẻ nhỏ học hỏi chủ yếu thông qua quan sát và bắt chước. Cách người lớn giao tiếp, ứng xử hàng ngày sẽ ảnh hưởng rất nhiều đến cách trẻ đối xử với những người xung quanh.
Rèn thói quen lễ phép giúp trẻ:
Biết tôn trọng người khác.
Mạnh dạn và tự tin trong giao tiếp.
Biết thể hiện cảm xúc phù hợp.
Hình thành cách ứng xử văn minh.
Xây dựng mối quan hệ tích cực với bạn bè và người lớn.
Lễ phép không chỉ giúp trẻ “biết nói lời hay” mà còn góp phần hình thành nhân cách và những giá trị tốt đẹp ngay từ những năm đầu đời.
Cha mẹ có thể hình thành thói quen chào hỏi bằng những tình huống quen thuộc:
Buổi sáng: “Con chào ông bà ạ!”
Khi bố mẹ đi làm: “Con chào bố mẹ ạ!”
Khi đến lớp: “Con chào cô ạ!”
Khi gặp người quen: “Con chào bác ạ!”
Khi ra về: “Con chào cô, con về ạ!”
Ban đầu, cha mẹ có thể nhắc nhẹ nhàng và làm mẫu để trẻ thực hiện. Khi được lặp lại thường xuyên, trẻ sẽ dần hình thành phản xạ chào hỏi một cách tự nhiên.
“Cảm ơn” và “xin lỗi” là hai từ rất đơn giản nhưng có ý nghĩa quan trọng trong giao tiếp.
Cha mẹ có thể hướng dẫn trẻ nói:
🌸 Khi được người khác giúp đỡ:
“Con cảm ơn ạ!”
🌸 Khi được tặng quà:
“Con cảm ơn cô/bác ạ!”
🌸 Khi làm bạn buồn hoặc mắc lỗi:
“Mình xin lỗi bạn nhé!”
Điều quan trọng là giúp trẻ hiểu vì sao mình cần cảm ơn hoặc xin lỗi, thay vì chỉ yêu cầu trẻ nói theo một cách máy móc.
Lễ phép còn thể hiện qua cách trẻ lắng nghe người khác.
Cha mẹ có thể rèn cho trẻ những thói quen nhỏ:
Nhìn vào người đang nói chuyện với mình.
Không chen ngang khi người khác đang nói.
Chờ đến lượt mình nói.
Biết trả lời khi được hỏi.
Không la hét hoặc nói trống không.
Khi trẻ muốn nói điều gì, cha mẹ cũng nên lắng nghe trẻ. Người lớn tôn trọng trẻ chính là cách tốt để trẻ học cách tôn trọng người khác.
Trẻ sẽ học tốt nhất khi được thực hành trong những tình huống thực tế.
Ví dụ:
Khi muốn lấy đồ của người khác:
👉 “Con có thể mượn bạn được không?”
Khi muốn nhờ người lớn:
👉 “Bố/mẹ ơi, bố/mẹ giúp con với ạ!”
Khi nhận đồ:
👉 “Con cảm ơn ạ!”
Khi vô tình va vào bạn:
👉 “Mình xin lỗi bạn nhé!”
Khi muốn tham gia trò chơi:
👉 “Cho mình chơi cùng với nhé!”
Thông qua những tình huống đơn giản như vậy, trẻ dần hiểu rằng lễ phép không chỉ nằm ở lời nói mà còn thể hiện qua cách cư xử với mọi người.
Trẻ không chỉ học từ những điều cha mẹ dạy mà còn học từ chính cách cha mẹ ứng xử mỗi ngày.
Nếu cha mẹ thường xuyên nói:
“Cảm ơn con.”
“Mẹ xin lỗi con nhé.”
“Con chờ một chút, mẹ đang nghe con nói.”
Trẻ sẽ hiểu rằng những lời nói ấy là một phần tự nhiên của giao tiếp.
Vì vậy, thay vì chỉ yêu cầu:
❌ “Con phải lễ phép!”
Hãy cho trẻ được nhìn thấy và trải nghiệm cách người lớn lễ phép với nhau.
Mỗi trẻ có tốc độ phát triển và tính cách khác nhau. Có trẻ mạnh dạn chào hỏi ngay, nhưng cũng có trẻ cần nhiều thời gian hơn để cảm thấy thoải mái.
Khi trẻ chưa chào hoặc chưa biết nói lời cảm ơn, cha mẹ nên nhẹ nhàng nhắc nhở và làm mẫu thay vì quát mắng hay nói:
❌ “Sao con không biết chào hỏi?”
❌ “Con hư quá!”
❌ “Có mỗi câu chào cũng không biết nói!”
Những lời trách mắng có thể khiến trẻ sợ hãi hoặc ngại giao tiếp.
Thay vào đó, hãy bình tĩnh hướng dẫn:
💗 “Con chào cô cùng mẹ nhé!”
Khi trẻ thực hiện được, hãy ghi nhận:
💗 “Con đã biết chào cô rồi, mẹ rất vui!”
Tại trường mầm non, trẻ được rèn luyện những hành vi lễ phép thông qua các hoạt động hàng ngày: chào cô, chào khách, giao tiếp với bạn bè, biết cảm ơn khi được giúp đỡ, biết xin lỗi khi mắc lỗi và biết lắng nghe khi người khác nói.
Khi về nhà, cha mẹ tiếp tục tạo cơ hội để trẻ thực hành trong những tình huống quen thuộc. Sự thống nhất trong cách giáo dục giữa gia đình và nhà trường sẽ giúp trẻ hình thành thói quen nhanh chóng và bền vững hơn.
Lễ phép không phải là điều trẻ có thể học trong một vài ngày. Đó là một thói quen được vun đắp từ những lời nói nhỏ, những hành động nhỏ và sự kiên trì của người lớn mỗi ngày.
Hãy cùng con:
🌱 Biết chào hỏi khi gặp nhau.
🌱 Biết cảm ơn khi nhận được sự giúp đỡ.
🌱 Biết xin lỗi khi mắc lỗi.
🌱 Biết lắng nghe và tôn trọng người khác.
🌱 Biết nói những lời yêu thương và tử tế.
