Trang chủ Hoạt động

21 cách phòng chống bệnh truyền nhiễm hiệu quả cho mọi người

29/01/2026
Đánh giá:

Tầm quan trọng của việc phòng bệnh truyền nhiễm

Bệnh truyền nhiễm không chỉ ảnh hưởng đến cá nhân người bệnh mà còn tiềm ẩn nguy cơ gây ra những tác động đến cộng đồng. Thế nên, việc phòng chống bệnh truyền nhiễm góp phần bảo vệ mỗi người khỏi những biến chứng nguy hiểm do bệnh gây ra. Đồng thời, việc làm này còn giúp hạn chế nguy cơ bệnh lây truyền trong cộng đồng và bùng phát thành dịch gây hậu quả nghiêm trọng.

chủ động phòng chống bệnh truyền nhiễm
Chủ động phòng chống bệnh truyền nhiễm giúp bảo vệ bản thân và cộng đồng

Quy định về luật phòng chống bệnh lây truyền

Trước khi tìm hiểu các cách phòng chống bệnh truyền nhiễm, chúng ta cần biết những quy định về luật phòng chống bệnh truyền nhiễm. Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm được thông qua vào ngày 21/11/2007 và có hiệu lực từ ngày 01/07/2008, quy định một số điều quan trọng như sau: (1)

Nguyên tắc phòng, chống bệnh truyền nhiễm (điều 4, chương 1):

  • Lấy phòng bệnh là chính trong đó thông tin giáo dục truyền thông, giám sát bệnh truyền nhiễm là biện pháp chủ yếu. Kết hợp các biện pháp chuyên môn kỹ thuật y tế với các biện pháp xã hội, hành chính trong phòng, chống bệnh truyền nhiễm.
  • Thực hiện việc phối hợp liên ngành và huy động xã hội trong phòng, chống bệnh truyền nhiễm; lồng ghép các hoạt động phòng, chống bệnh truyền nhiễm vào các chương trình phát triển kinh tế – xã hội.
  • Công khai, chính xác, kịp thời thông tin về dịch.
  • Chủ động, tích cực, kịp thời, triệt để trong hoạt động phòng, chống dịch.

Hoạt động giám sát bệnh truyền nhiễm (Điều 20, Mục 3, Chương 2):

  • Giám sát các trường hợp mắc bệnh, bị nghi ngờ mắc bệnh và mang mầm bệnh truyền nhiễm.
  • Giám sát tác nhân gây bệnh truyền nhiễm.
  • Giám sát trung gian truyền bệnh.

Trách nhiệm của người bệnh, người nhà người bệnh trong phòng lây nhiễm bệnh truyền nhiễm tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh (Điều 34, Mục 6, Chương 2):

  • Người bệnh có trách nhiệm:
    • Khai báo trung thực diễn biến bệnh;
    • Tuân thủ chỉ định, hướng dẫn của thầy thuốc, nhân viên y tế và nội quy, quy chế của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh;
    • Đối với người mắc bệnh truyền nhiễm thuộc nhóm A ngay sau khi xuất viện phải đăng ký theo dõi sức khỏe với cơ sở y tế xã, phường, thị trấn nơi cư trú.
  • Người nhà người bệnh có trách nhiệm thực hiện chỉ định, hướng dẫn của bác sĩ, nhân viên y tế về nội quy, quy chế của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.

Các biện pháp bảo vệ cá nhân (Điều 51, Mục 3, Chương 3):

  • Người tham gia chống dịch và người có nguy cơ mắc bệnh dịch phải thực hiện một hoặc một số biện pháp bảo vệ cá nhân sau đây:
    • Trang bị thiết bị bảo vệ cá nhân;
    • Sử dụng thuốc phòng bệnh;
    • Sử dụng vắc xin, sinh phẩm y tế để phòng bệnh;
    • Sử dụng hóa chất diệt khuẩn, hóa chất phòng trung gian truyền bệnh.
  • Nhà nước bảo đảm cho người tham gia chống dịch thực hiện các biện pháp bảo vệ cá nhân quy định tại khoản 1 Điều này.

Những cách phòng chống bệnh truyền nhiễm cơ bản

Mỗi người có thể chủ động áp dụng các cách phòng chống bệnh lây nhiễm cơ bản dưới đây:

1. Tiêm phòng đầy đủ theo lịch

Tiêm vắc xin góp phần ngăn ngừa khoảng 3,5 – 5 triệu ca tử vong mỗi năm do các bệnh truyền nhiễm như cúm, sởi, ho gà, bạch hầu và uốn ván (2). Vắc xin “huấn luyện” hệ thống miễn dịch tạo ra kháng thể như tiếp xúc với bệnh thật. Qua đó bảo vệ cơ thể khỏi nguy cơ mắc bệnh khi có sự xâm nhập của tác nhân gây bệnh.

banner khám sức khỏe công nghệ cao mb

Một số ít trường hợp vẫn có thể mắc bệnh trong vài tuần đầu sau khi tiêm do hệ miễn dịch cần thời gian để hoàn thiện. Dù vậy, triệu chứng cũng như biến chứng sẽ ít nghiêm trọng hơn so với trường hợp chưa tiêm phòng.

tiêm phòng ngăn ngừa bệnh truyền nhiễm
Tiêm phòng đầy đủ giúp làm giảm nguy cơ mắc các bệnh truyền nhiễm

2. Rửa tay thường xuyên với xà phòng

Bàn tay ẩn chứa nhiều vi khuẩn do tiếp xúc với nhiều vật khác nhau. Mỗi người có thể làm giảm hoặc loại bỏ vi khuẩn thông qua việc rửa tay đúng lúc và đúng cách. Đây là một trong những cách phòng chống bệnh truyền nhiễm hiệu quả, góp phần hạn chế nguy cơ lây lan mầm bệnh cho những người xung quanh.

Mỗi người nên chủ động rửa tay sạch sẽ sau khi đi vệ sinh, trước khi ăn hoặc chuẩn bị thức ăn, sau khi ho, hắt hơi, chạm vào rác, trước và sau khi chăm sóc người bệnh, sau khi tiếp xúc với động vật… Để rửa tay đúng cách, mỗi người có thể tham khảo quy trình rửa tay 6 bước của Bộ Y tế như sau:

  • Bước 1: Làm ướt hai lòng bàn tay bằng nước, lấy xà phòng và chà 2 lòng bàn tay vào nhau.
  • Bước 2: Chà lòng bàn tay này lên mu bàn tay kia rồi làm ngược lại.
  • Bước 3: Chà hai lòng bàn tay vào nhau, miết mạnh các ngón tay vào các kẽ ngón tay.
  • Bước 4: Khum các ngón tay của bàn tay bên này chà lên lòng bàn tay kia rồi làm ngược lại.
  • Bước 5: Dùng lòng bàn tay của tay bên này xoa ngón cái của tay kia và làm ngược lại.
  • Bước 6: Chà các đầu ngón tay này vào lòng bàn tay kia và làm ngược lại. Cuối cùng rửa sạch tay với nước và lau khô.

3. Đeo khẩu trang khi ra ngoài hoặc đến nơi đông người

Khẩu trang giúp người đeo tránh tiếp xúc với những giọt bắn chứa virus gây bệnh, đặc biệt là virus lây bệnh qua đường hô hấp. Mặt khác, người đang mắc bệnh đeo khẩu trang cũng hạn chế nguy cơ lây bệnh cho những người xung quanh. Mỗi người nên chủ động đeo khẩu trang khi ra ngoài, đặc biệt là khi đến những nơi đông người như siêu thị, công viên, tham gia phương tiện giao thông công cộng… Hãy lựa chọn loại khẩu trang có thể che kín mũi và miệng.

4. Tránh tiếp xúc với người bị bệnh

Tránh tiếp xúc với người bệnh là một trong những cách phòng chống bệnh lây truyền rộng hơn. Trong trường hợp phải chăm sóc người thân mắc bệnh truyền nhiễm, thân nhân cần tuân thủ một số nguyên tắc an toàn như cách ly người bệnh ở khu vực riêng, sử dụng dụng cụ bảo hộ khi tiếp xúc với người bệnh hoặc đồ dùng của họ.

5. Giữ vệ sinh cá nhân sạch sẽ

Giữ vệ sinh cá nhân sạch sẽ không chỉ giúp cải thiện vẻ ngoài mà còn là cách phòng tránh bệnh truyền nhiễm dễ thực hiện. Mỗi người nên áp dụng những biện pháp như:

  • Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch;
  • Tắm rửa tối thiểu một lần mỗi ngày để loại bỏ vi khuẩn, tế bào chết, mồ hôi và bụi bẩn bám trên da;
  • Đánh răng 2 lần mỗi ngày, dùng chỉ nha khoa để loại bỏ mảng bám trên răng sau khi ăn;
  • Cắt móng tay và móng chân;
  • Giặt giũ quần áo và chăn mền thường xuyên.

6. Che miệng khi ho hoặc hắt hơi

Khi ho hoặc hắt hơi, những giọt bắn li ti chứa vi khuẩn có thể làm tăng nguy cơ lây lan mầm bệnh cho những người xung quanh. Dùng bàn tay che mũi hoặc miệng cũng có thể khiến vi khuẩn tiếp tục lây lan khi chạm tay vào những vật dụng khác sau đó. Để phòng chống bệnh lây nhiễm, mỗi người nên dùng khuỷu tay che miệng khi ho hoặc hắt hơi.

che kín mũi và miệng khi ho
Che kín mũi và miệng khi ho hoặc hắt hơi cũng là cách phòng chống bệnh truyền nhiễm lây lan hiệu quả

7. Tránh chạm tay vào mắt, mũi, miệng

Tay ẩn chứa nhiều vi khuẩn và virus gây bệnh; việc chạm tay lên mắt, mũi, miệng tạo điều kiện để tác nhân gây bệnh xâm nhập vào cơ thể dễ dàng. Điều này còn có thể làm trầm trọng hơn tình trạng mụn viêm hay vết thương hở trên da… Thế nên, một trong các biện pháp phòng tránh bệnh truyền nhiễm hiệu quả là hạn chế thói quen sờ tay lên miệng, nặn mụn, dụi mắt và ngoáy mũi.

8. Khử trùng các bề mặt thường xuyên tiếp xúc

Chủ động khử trùng các bề mặt thường xuyên tiếp xúc cũng là cách phòng chống bệnh truyền nhiễm đơn giản nhưng hiệu quả. Những vật dụng chúng ta tiếp xúc mỗi ngày như chăn mền, áo gối, máy tính, tay nắm cửa… đều có thể là nơi cư trú của nhiều loại vi khuẩn.

Mỗi người nên chủ động khử trùng những đồ vật này định kỳ nhằm ngăn chặn sự phát triển của vi khuẩn, giữ môi trường sống và làm việc sạch sẽ, thông thoáng, qua đó phòng tránh nguy cơ lây lan bệnh truyền nhiễm. Nên dùng xà phòng hoặc dung dịch vệ sinh chuyên dụng, đồng thời đeo găng tay khi thực hiện và rửa tay kỹ lưỡng sau khi hoàn tất.

9. Ăn uống khoa học, bổ sung vitamin tăng cường miễn dịch

Áp dụng chế độ ăn uống khoa học góp phần tăng cường hệ thống miễn dịch và cũng là cách phòng chống bệnh truyền nhiễm hiệu quả. Những chất dinh dưỡng tốt cho hệ miễn dịch gồm các loại vitamin A, C, E, D, B6; khoáng chất (kẽm, sắt, selen…); probiotics; protein; omega-3… Mỗi người có thể bổ sung những chất này thông qua việc tiêu thụ các loại thực phẩm như trái cây, rau xanh, hải sản, cá hồi, sữa chua, các loại hạt… (3)

10. Uống đủ nước mỗi ngày

Cùng với các chất dinh dưỡng khác, nước cũng hỗ trợ tích cực cho việc duy trì sức khỏe hệ miễn dịch. Nước đóng vai trò như “một dung môi”, mang các thành phần quan trọng của hệ miễn dịch đi đến các cơ quan tương ứng, đồng thời giúp loại bỏ chất thải ra khỏi cơ thể. Thiếu nước có thể ảnh hưởng đến hoạt động của hệ miễn dịch, tăng nguy cơ mắc bệnh truyền nhiễm.

Thế nên, uống đủ nước có thể là một trong những biện pháp phòng ngừa bệnh truyền nhiễm hiệu quả. Trung bình, mỗi người trưởng thành nên uống đủ 1,5 – 2 lít nước mỗi ngày. Lượng nước cần thiết trong một ngày còn phụ thuộc vào cân nặng, độ tuổi của từng người…

11. Tập thể dục thường xuyên để nâng cao sức đề kháng

Tập thể dục đều đặn cũng là một trong các biện pháp phòng chống bệnh truyền nhiễm có ích. Tập thể dục thường xuyên góp phần tăng cường quá trình lưu thông máu, củng cố hệ miễn dịch và hạn chế nguy cơ mắc bệnh lây nhiễm. Mỗi người nên tập luyện những môn thể thao vừa sức, phổ biến như đi bộ, đạp xe, yoga, bơi lội, cầu lông… Tùy theo thể trạng, mỗi người có thể tập luyện khoảng 30 – 60 phút mỗi ngày.

12. Ngủ đủ giấc để cơ thể khỏe mạnh

Đây là một trong các biện pháp phòng ngừa bệnh truyền nhiễm mà bất kỳ ai cũng có thể áp dụng được. Trong lúc ngủ, cơ thể sẽ giải phóng các protein gọi là cytokine. Chất này tham gia vào việc điều chỉnh hệ miễn dịch, giúp chống lại phản ứng viêm và một số bệnh truyền nhiễm.

ngủ đủ giấc để cơ thể khỏe mạnh
Giấc ngủ đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe hệ miễn dịch

13. Hạn chế tiếp xúc với động vật hoang dã

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết có khoảng 60% bệnh truyền nhiễm mới nổi trên toàn cầu là bệnh lây truyền từ động vật sang người, trong đó chủ yếu từ động vật hoang dã. Động vật hoang dã có nguy cơ cao gây bệnh và lây truyền bệnh sang người gồm khỉ, nhím, lợn rừng, tê tê… Tránh săn bắt, mua bán và tiêu thụ thịt thú rừng có thể giúp hạn chế nguy cơ lây lan những căn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. (4)

14. Tiêm phòng cho vật nuôi

Chó, mèo có thể bị lây bọ ve và mang theo những bệnh truyền nhiễm như bệnh Lyme, viêm não. Để đảm bảo an toàn cho tất cả thành viên trong gia đình, hãy cho thú cưng kiểm tra sức khỏe thường xuyên và lên lịch tiêm phòng đầy đủ. Đồng thời, hãy giữ vệ sinh khu vực sống và hộp ăn uống của thú cưng, không cho chúng ăn đồ sống hoặc uống nước trong nhà vệ sinh.

15. Không dùng chung đồ cá nhân

Kể cả là thành viên trong gia đình, việc sử dụng chung đồ dùng cá nhân như bàn chải, khăn tắm, dao cạo râu… vẫn có thể làm lây lan bệnh truyền nhiễm, thế nên cần tránh dùng chung những vật dụng này. Nếu phải ăn uống chung, mỗi người nên tự trang bị khay, chén và ly nước của riêng mình.

16. Giữ môi trường sống sạch sẽ, thoáng mát

Giữ môi trường sống sạch sẽ, thoáng mát là một trong những cách phòng chống bệnh truyền nhiễm cơ bản. Theo đó, mỗi người cần chú ý giữ gìn vệ sinh môi trường sống và môi trường làm việc sạch sẽ. Những khu vực dễ tiềm ẩn vi khuẩn như nhà bếp và phòng tắm cần được đặc biệt chú trọng. Khi dọn dẹp, đừng quên đeo găng tay và hãy rửa tay kỹ lưỡng sau khi hoàn thành.

thường xuyên dọn dẹp nhà
Nên thường xuyên làm sạch các khu vực trong nhà, đặc biệt là nhà bếp và nhà vệ sinh

18. Tránh ăn thực phẩm sống hoặc chưa nấu chín kỹ

Thực phẩm sống có khả năng chứa nhiều loại ký sinh trùng, vi khuẩn và virus nguy hiểm như liên cầu lợn, sán lá gan, giun sán, sán lá phổi, sán lá ruột… Chúng gây ra tình trạng ngộ độc thực phẩm, các bệnh về đường tiêu hóa, ở trường hợp nặng có thể dẫn đến tử vong. Thế nên, việc ăn chín uống sôi, tránh ăn các loại tiết canh, thịt tái, đồ chưa qua chế biến… cũng là phương pháp phòng bệnh truyền nhiễm có ích. Mặt khác, nếu nhận thấy thực phẩm có dấu hiệu ôi thiu hoặc hư hỏng, hãy tránh tiếp tục sử dụng để đảm bảo an toàn cho sức khỏe.

19. Hạn chế đi lại hoặc tụ tập đông người

Để làm giảm nguy cơ mắc bệnh truyền nhiễm, mỗi người nên hạn chế di chuyển đến những nơi tụ tập đông người khi không cần thiết. Nên đeo khẩu trang khi ra ngoài để góp phần bảo vệ cơ thể khỏi các tác nhân gây bệnh tiềm ẩn trong môi trường.

Mặt khác, khi chuẩn bị đi du lịch hoặc công tác nước ngoài, hãy chủ động tìm hiểu về tình hình dịch bệnh ở nơi sắp đến và tham khảo ý kiến của bác sĩ về các mũi tiêm cần thiết. Đồng thời, mỗi người cần trang bị thuốc chống côn trùng chứa DEET, đặc biệt là khi đến các quốc gia ở vùng nhiệt đới.

20. Quan hệ tình dục an toàn

Quan hệ tình dục an toàn là cách phòng chống bệnh truyền nhiễm qua đường tình dục (STDs). Để giữ an toàn cho bản thân và bạn tình, có thể thực hiện những biện pháp sau:

  • Đảm bảo bản thân và bạn tình đều đã xét nghiệm để chắc chắn không bị nhiễm HIV hoặc các bệnh lây qua đường tình dục;
  • Hạn chế số lượng bạn tình;
  • Sử dụng bao cao su khi quan hệ.

21. Tuân thủ quy tắc an toàn khi chăm sóc người bệnh

Khi chăm sóc người thân mắc bệnh truyền nhiễm, cần lưu ý những điều sau để đảm bảo an toàn cho bản thân và người bệnh:

  • Tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ chuyên khoa;
  • Cách ly người bệnh ở khu vực riêng;
  • Người chăm sóc nên đeo khẩu trang, rửa tay bằng dung dịch vệ sinh trong và sau khi tiếp xúc với người bệnh.

Cần làm gì khi nghi ngờ mắc bệnh truyền nhiễm?

Chúng ta đã biết cách phòng chống bệnh truyền nhiễm như thế nào hiệu quả. Vậy cần làm gì khi nghi ngờ bản thân mắc bệnh truyền nhiễm?

1. Đến các cơ sở y tế để được chẩn đoán

Nếu nghi ngờ mắc bệnh truyền nhiễm, bạn nên nhanh chóng đến các cơ sở y tế uy tín để được thăm khám kịp thời. Tại BVĐK Tâm Anh, đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm sẽ tiến hành các xét nghiệm chuyên sâu nhằm chẩn đoán chính xác tình trạng bệnh, từ đó xây dựng phác đồ điều trị tối ưu, hiệu quả và an toàn.

2. Cách ly, hạn chế tiếp xúc

Hãy chủ động hoặc nhờ người thân sắp xếp khu vực sinh hoạt riêng, đồng thời sử dụng chén và ly riêng khi ăn uống. Người bệnh cần hạn chế tối đa việc đi lại hoặc tiếp xúc với người khác, đặc biệt là trẻ nhỏ, người cao tuổi và người mắc bệnh nền.

3. Đeo khẩu trang và giữ vệ sinh cá nhân

Người nghi ngờ mắc bệnh truyền nhiễm nên đeo khẩu trang để tránh lây lan mầm bệnh cho người khác. Rác thải như khẩu trang đã qua sử dụng hay khăn giấy cần được cho vào túi riêng và vứt bỏ đúng nơi quy định.

4. Theo dõi triệu chứng

Khi nghi ngờ mắc bệnh, nên theo dõi diễn biến của các triệu chứng như sốt, ho, đau họng, khó thở và những dấu hiệu khác. Trường hợp triệu chứng không thuyên giảm hoặc nặng dần, hãy nhanh chóng đến cơ sở y tế để được thăm khám và can thiệp kịp thời.

5. Không tự ý dùng thuốc

Việc sử dụng thuốc chỉ mang lại hiệu quả khi đã xác định rõ nguyên nhân gây bệnh. Người bệnh nên đến cơ sở y tế thăm khám và tham khảo ý kiến của bác sĩ chuyên khoa trước khi dùng bất kỳ loại thuốc nào.

6. Thông báo cho những người có tiếp xúc gần

Khi nghi ngờ mắc bệnh lây nhiễm, cần thông báo ngay cho những người tiếp xúc gần trong khoảng thời gian từ 2 – 14 ngày hoặc lâu hơn. Điều này giúp họ kịp thời phòng tránh và theo dõi sức khỏe, hạn chế nguy cơ bùng phát dịch trong cộng đồng.

7. Ăn uống khoa học để tăng sức đề kháng

Áp dụng chế độ dinh dưỡng khoa học là một trong những cách phòng chống bệnh truyền nhiễm hiệu quả. Người bệnh có thể tham khảo ý kiến của chuyên gia dinh dưỡng để được tư vấn thực đơn ăn uống phù hợp với tình trạng sức khỏe của bản thân.

Tầm quan trọng của việc phòng bệnh truyền nhiễm

Bệnh truyền nhiễm không chỉ ảnh hưởng đến cá nhân người bệnh mà còn tiềm ẩn nguy cơ gây ra những tác động đến cộng đồng. Thế nên, việc phòng chống bệnh truyền nhiễm góp phần bảo vệ mỗi người khỏi những biến chứng nguy hiểm do bệnh gây ra. Đồng thời, việc làm này còn giúp hạn chế nguy cơ bệnh lây truyền trong cộng đồng và bùng phát thành dịch gây hậu quả nghiêm trọng.

chủ động phòng chống bệnh truyền nhiễm
Chủ động phòng chống bệnh truyền nhiễm giúp bảo vệ bản thân và cộng đồng

Quy định về luật phòng chống bệnh lây truyền

Trước khi tìm hiểu các cách phòng chống bệnh truyền nhiễm, chúng ta cần biết những quy định về luật phòng chống bệnh truyền nhiễm. Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm được thông qua vào ngày 21/11/2007 và có hiệu lực từ ngày 01/07/2008, quy định một số điều quan trọng như sau: (1)

Nguyên tắc phòng, chống bệnh truyền nhiễm (điều 4, chương 1):

  • Lấy phòng bệnh là chính trong đó thông tin giáo dục truyền thông, giám sát bệnh truyền nhiễm là biện pháp chủ yếu. Kết hợp các biện pháp chuyên môn kỹ thuật y tế với các biện pháp xã hội, hành chính trong phòng, chống bệnh truyền nhiễm.
  • Thực hiện việc phối hợp liên ngành và huy động xã hội trong phòng, chống bệnh truyền nhiễm; lồng ghép các hoạt động phòng, chống bệnh truyền nhiễm vào các chương trình phát triển kinh tế – xã hội.
  • Công khai, chính xác, kịp thời thông tin về dịch.
  • Chủ động, tích cực, kịp thời, triệt để trong hoạt động phòng, chống dịch.

Hoạt động giám sát bệnh truyền nhiễm (Điều 20, Mục 3, Chương 2):

  • Giám sát các trường hợp mắc bệnh, bị nghi ngờ mắc bệnh và mang mầm bệnh truyền nhiễm.
  • Giám sát tác nhân gây bệnh truyền nhiễm.
  • Giám sát trung gian truyền bệnh.

Trách nhiệm của người bệnh, người nhà người bệnh trong phòng lây nhiễm bệnh truyền nhiễm tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh (Điều 34, Mục 6, Chương 2):

  • Người bệnh có trách nhiệm:
    • Khai báo trung thực diễn biến bệnh;
    • Tuân thủ chỉ định, hướng dẫn của thầy thuốc, nhân viên y tế và nội quy, quy chế của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh;
    • Đối với người mắc bệnh truyền nhiễm thuộc nhóm A ngay sau khi xuất viện phải đăng ký theo dõi sức khỏe với cơ sở y tế xã, phường, thị trấn nơi cư trú.
  • Người nhà người bệnh có trách nhiệm thực hiện chỉ định, hướng dẫn của bác sĩ, nhân viên y tế về nội quy, quy chế của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.

Các biện pháp bảo vệ cá nhân (Điều 51, Mục 3, Chương 3):

  • Người tham gia chống dịch và người có nguy cơ mắc bệnh dịch phải thực hiện một hoặc một số biện pháp bảo vệ cá nhân sau đây:
    • Trang bị thiết bị bảo vệ cá nhân;
    • Sử dụng thuốc phòng bệnh;
    • Sử dụng vắc xin, sinh phẩm y tế để phòng bệnh;
    • Sử dụng hóa chất diệt khuẩn, hóa chất phòng trung gian truyền bệnh.
  • Nhà nước bảo đảm cho người tham gia chống dịch thực hiện các biện pháp bảo vệ cá nhân quy định tại khoản 1 Điều này.

Những cách phòng chống bệnh truyền nhiễm cơ bản

Mỗi người có thể chủ động áp dụng các cách phòng chống bệnh lây nhiễm cơ bản dưới đây:

1. Tiêm phòng đầy đủ theo lịch

Tiêm vắc xin góp phần ngăn ngừa khoảng 3,5 – 5 triệu ca tử vong mỗi năm do các bệnh truyền nhiễm như cúm, sởi, ho gà, bạch hầu và uốn ván (2). Vắc xin “huấn luyện” hệ thống miễn dịch tạo ra kháng thể như tiếp xúc với bệnh thật. Qua đó bảo vệ cơ thể khỏi nguy cơ mắc bệnh khi có sự xâm nhập của tác nhân gây bệnh.

banner khám sức khỏe công nghệ cao mb

Một số ít trường hợp vẫn có thể mắc bệnh trong vài tuần đầu sau khi tiêm do hệ miễn dịch cần thời gian để hoàn thiện. Dù vậy, triệu chứng cũng như biến chứng sẽ ít nghiêm trọng hơn so với trường hợp chưa tiêm phòng.

tiêm phòng ngăn ngừa bệnh truyền nhiễm
Tiêm phòng đầy đủ giúp làm giảm nguy cơ mắc các bệnh truyền nhiễm

2. Rửa tay thường xuyên với xà phòng

Bàn tay ẩn chứa nhiều vi khuẩn do tiếp xúc với nhiều vật khác nhau. Mỗi người có thể làm giảm hoặc loại bỏ vi khuẩn thông qua việc rửa tay đúng lúc và đúng cách. Đây là một trong những cách phòng chống bệnh truyền nhiễm hiệu quả, góp phần hạn chế nguy cơ lây lan mầm bệnh cho những người xung quanh.

Mỗi người nên chủ động rửa tay sạch sẽ sau khi đi vệ sinh, trước khi ăn hoặc chuẩn bị thức ăn, sau khi ho, hắt hơi, chạm vào rác, trước và sau khi chăm sóc người bệnh, sau khi tiếp xúc với động vật… Để rửa tay đúng cách, mỗi người có thể tham khảo quy trình rửa tay 6 bước của Bộ Y tế như sau:

  • Bước 1: Làm ướt hai lòng bàn tay bằng nước, lấy xà phòng và chà 2 lòng bàn tay vào nhau.
  • Bước 2: Chà lòng bàn tay này lên mu bàn tay kia rồi làm ngược lại.
  • Bước 3: Chà hai lòng bàn tay vào nhau, miết mạnh các ngón tay vào các kẽ ngón tay.
  • Bước 4: Khum các ngón tay của bàn tay bên này chà lên lòng bàn tay kia rồi làm ngược lại.
  • Bước 5: Dùng lòng bàn tay của tay bên này xoa ngón cái của tay kia và làm ngược lại.
  • Bước 6: Chà các đầu ngón tay này vào lòng bàn tay kia và làm ngược lại. Cuối cùng rửa sạch tay với nước và lau khô.

3. Đeo khẩu trang khi ra ngoài hoặc đến nơi đông người

Khẩu trang giúp người đeo tránh tiếp xúc với những giọt bắn chứa virus gây bệnh, đặc biệt là virus lây bệnh qua đường hô hấp. Mặt khác, người đang mắc bệnh đeo khẩu trang cũng hạn chế nguy cơ lây bệnh cho những người xung quanh. Mỗi người nên chủ động đeo khẩu trang khi ra ngoài, đặc biệt là khi đến những nơi đông người như siêu thị, công viên, tham gia phương tiện giao thông công cộng… Hãy lựa chọn loại khẩu trang có thể che kín mũi và miệng.

4. Tránh tiếp xúc với người bị bệnh

Tránh tiếp xúc với người bệnh là một trong những cách phòng chống bệnh lây truyền rộng hơn. Trong trường hợp phải chăm sóc người thân mắc bệnh truyền nhiễm, thân nhân cần tuân thủ một số nguyên tắc an toàn như cách ly người bệnh ở khu vực riêng, sử dụng dụng cụ bảo hộ khi tiếp xúc với người bệnh hoặc đồ dùng của họ.

5. Giữ vệ sinh cá nhân sạch sẽ

Giữ vệ sinh cá nhân sạch sẽ không chỉ giúp cải thiện vẻ ngoài mà còn là cách phòng tránh bệnh truyền nhiễm dễ thực hiện. Mỗi người nên áp dụng những biện pháp như:

  • Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch;
  • Tắm rửa tối thiểu một lần mỗi ngày để loại bỏ vi khuẩn, tế bào chết, mồ hôi và bụi bẩn bám trên da;
  • Đánh răng 2 lần mỗi ngày, dùng chỉ nha khoa để loại bỏ mảng bám trên răng sau khi ăn;
  • Cắt móng tay và móng chân;
  • Giặt giũ quần áo và chăn mền thường xuyên.

6. Che miệng khi ho hoặc hắt hơi

Khi ho hoặc hắt hơi, những giọt bắn li ti chứa vi khuẩn có thể làm tăng nguy cơ lây lan mầm bệnh cho những người xung quanh. Dùng bàn tay che mũi hoặc miệng cũng có thể khiến vi khuẩn tiếp tục lây lan khi chạm tay vào những vật dụng khác sau đó. Để phòng chống bệnh lây nhiễm, mỗi người nên dùng khuỷu tay che miệng khi ho hoặc hắt hơi.

che kín mũi và miệng khi ho
Che kín mũi và miệng khi ho hoặc hắt hơi cũng là cách phòng chống bệnh truyền nhiễm lây lan hiệu quả

7. Tránh chạm tay vào mắt, mũi, miệng

Tay ẩn chứa nhiều vi khuẩn và virus gây bệnh; việc chạm tay lên mắt, mũi, miệng tạo điều kiện để tác nhân gây bệnh xâm nhập vào cơ thể dễ dàng. Điều này còn có thể làm trầm trọng hơn tình trạng mụn viêm hay vết thương hở trên da… Thế nên, một trong các biện pháp phòng tránh bệnh truyền nhiễm hiệu quả là hạn chế thói quen sờ tay lên miệng, nặn mụn, dụi mắt và ngoáy mũi.

8. Khử trùng các bề mặt thường xuyên tiếp xúc

Chủ động khử trùng các bề mặt thường xuyên tiếp xúc cũng là cách phòng chống bệnh truyền nhiễm đơn giản nhưng hiệu quả. Những vật dụng chúng ta tiếp xúc mỗi ngày như chăn mền, áo gối, máy tính, tay nắm cửa… đều có thể là nơi cư trú của nhiều loại vi khuẩn.

Mỗi người nên chủ động khử trùng những đồ vật này định kỳ nhằm ngăn chặn sự phát triển của vi khuẩn, giữ môi trường sống và làm việc sạch sẽ, thông thoáng, qua đó phòng tránh nguy cơ lây lan bệnh truyền nhiễm. Nên dùng xà phòng hoặc dung dịch vệ sinh chuyên dụng, đồng thời đeo găng tay khi thực hiện và rửa tay kỹ lưỡng sau khi hoàn tất.

9. Ăn uống khoa học, bổ sung vitamin tăng cường miễn dịch

Áp dụng chế độ ăn uống khoa học góp phần tăng cường hệ thống miễn dịch và cũng là cách phòng chống bệnh truyền nhiễm hiệu quả. Những chất dinh dưỡng tốt cho hệ miễn dịch gồm các loại vitamin A, C, E, D, B6; khoáng chất (kẽm, sắt, selen…); probiotics; protein; omega-3… Mỗi người có thể bổ sung những chất này thông qua việc tiêu thụ các loại thực phẩm như trái cây, rau xanh, hải sản, cá hồi, sữa chua, các loại hạt… (3)

10. Uống đủ nước mỗi ngày

Cùng với các chất dinh dưỡng khác, nước cũng hỗ trợ tích cực cho việc duy trì sức khỏe hệ miễn dịch. Nước đóng vai trò như “một dung môi”, mang các thành phần quan trọng của hệ miễn dịch đi đến các cơ quan tương ứng, đồng thời giúp loại bỏ chất thải ra khỏi cơ thể. Thiếu nước có thể ảnh hưởng đến hoạt động của hệ miễn dịch, tăng nguy cơ mắc bệnh truyền nhiễm.

Thế nên, uống đủ nước có thể là một trong những biện pháp phòng ngừa bệnh truyền nhiễm hiệu quả. Trung bình, mỗi người trưởng thành nên uống đủ 1,5 – 2 lít nước mỗi ngày. Lượng nước cần thiết trong một ngày còn phụ thuộc vào cân nặng, độ tuổi của từng người…

11. Tập thể dục thường xuyên để nâng cao sức đề kháng

Tập thể dục đều đặn cũng là một trong các biện pháp phòng chống bệnh truyền nhiễm có ích. Tập thể dục thường xuyên góp phần tăng cường quá trình lưu thông máu, củng cố hệ miễn dịch và hạn chế nguy cơ mắc bệnh lây nhiễm. Mỗi người nên tập luyện những môn thể thao vừa sức, phổ biến như đi bộ, đạp xe, yoga, bơi lội, cầu lông… Tùy theo thể trạng, mỗi người có thể tập luyện khoảng 30 – 60 phút mỗi ngày.

12. Ngủ đủ giấc để cơ thể khỏe mạnh

Đây là một trong các biện pháp phòng ngừa bệnh truyền nhiễm mà bất kỳ ai cũng có thể áp dụng được. Trong lúc ngủ, cơ thể sẽ giải phóng các protein gọi là cytokine. Chất này tham gia vào việc điều chỉnh hệ miễn dịch, giúp chống lại phản ứng viêm và một số bệnh truyền nhiễm.

ngủ đủ giấc để cơ thể khỏe mạnh
Giấc ngủ đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe hệ miễn dịch

13. Hạn chế tiếp xúc với động vật hoang dã

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết có khoảng 60% bệnh truyền nhiễm mới nổi trên toàn cầu là bệnh lây truyền từ động vật sang người, trong đó chủ yếu từ động vật hoang dã. Động vật hoang dã có nguy cơ cao gây bệnh và lây truyền bệnh sang người gồm khỉ, nhím, lợn rừng, tê tê… Tránh săn bắt, mua bán và tiêu thụ thịt thú rừng có thể giúp hạn chế nguy cơ lây lan những căn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. (4)

14. Tiêm phòng cho vật nuôi

Chó, mèo có thể bị lây bọ ve và mang theo những bệnh truyền nhiễm như bệnh Lyme, viêm não. Để đảm bảo an toàn cho tất cả thành viên trong gia đình, hãy cho thú cưng kiểm tra sức khỏe thường xuyên và lên lịch tiêm phòng đầy đủ. Đồng thời, hãy giữ vệ sinh khu vực sống và hộp ăn uống của thú cưng, không cho chúng ăn đồ sống hoặc uống nước trong nhà vệ sinh.

15. Không dùng chung đồ cá nhân

Kể cả là thành viên trong gia đình, việc sử dụng chung đồ dùng cá nhân như bàn chải, khăn tắm, dao cạo râu… vẫn có thể làm lây lan bệnh truyền nhiễm, thế nên cần tránh dùng chung những vật dụng này. Nếu phải ăn uống chung, mỗi người nên tự trang bị khay, chén và ly nước của riêng mình.

16. Giữ môi trường sống sạch sẽ, thoáng mát

Giữ môi trường sống sạch sẽ, thoáng mát là một trong những cách phòng chống bệnh truyền nhiễm cơ bản. Theo đó, mỗi người cần chú ý giữ gìn vệ sinh môi trường sống và môi trường làm việc sạch sẽ. Những khu vực dễ tiềm ẩn vi khuẩn như nhà bếp và phòng tắm cần được đặc biệt chú trọng. Khi dọn dẹp, đừng quên đeo găng tay và hãy rửa tay kỹ lưỡng sau khi hoàn thành.

thường xuyên dọn dẹp nhà
Nên thường xuyên làm sạch các khu vực trong nhà, đặc biệt là nhà bếp và nhà vệ sinh

18. Tránh ăn thực phẩm sống hoặc chưa nấu chín kỹ

Thực phẩm sống có khả năng chứa nhiều loại ký sinh trùng, vi khuẩn và virus nguy hiểm như liên cầu lợn, sán lá gan, giun sán, sán lá phổi, sán lá ruột… Chúng gây ra tình trạng ngộ độc thực phẩm, các bệnh về đường tiêu hóa, ở trường hợp nặng có thể dẫn đến tử vong. Thế nên, việc ăn chín uống sôi, tránh ăn các loại tiết canh, thịt tái, đồ chưa qua chế biến… cũng là phương pháp phòng bệnh truyền nhiễm có ích. Mặt khác, nếu nhận thấy thực phẩm có dấu hiệu ôi thiu hoặc hư hỏng, hãy tránh tiếp tục sử dụng để đảm bảo an toàn cho sức khỏe.

19. Hạn chế đi lại hoặc tụ tập đông người

Để làm giảm nguy cơ mắc bệnh truyền nhiễm, mỗi người nên hạn chế di chuyển đến những nơi tụ tập đông người khi không cần thiết. Nên đeo khẩu trang khi ra ngoài để góp phần bảo vệ cơ thể khỏi các tác nhân gây bệnh tiềm ẩn trong môi trường.

Mặt khác, khi chuẩn bị đi du lịch hoặc công tác nước ngoài, hãy chủ động tìm hiểu về tình hình dịch bệnh ở nơi sắp đến và tham khảo ý kiến của bác sĩ về các mũi tiêm cần thiết. Đồng thời, mỗi người cần trang bị thuốc chống côn trùng chứa DEET, đặc biệt là khi đến các quốc gia ở vùng nhiệt đới.

20. Quan hệ tình dục an toàn

Quan hệ tình dục an toàn là cách phòng chống bệnh truyền nhiễm qua đường tình dục (STDs). Để giữ an toàn cho bản thân và bạn tình, có thể thực hiện những biện pháp sau:

  • Đảm bảo bản thân và bạn tình đều đã xét nghiệm để chắc chắn không bị nhiễm HIV hoặc các bệnh lây qua đường tình dục;
  • Hạn chế số lượng bạn tình;
  • Sử dụng bao cao su khi quan hệ.

21. Tuân thủ quy tắc an toàn khi chăm sóc người bệnh

Khi chăm sóc người thân mắc bệnh truyền nhiễm, cần lưu ý những điều sau để đảm bảo an toàn cho bản thân và người bệnh:

  • Tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ chuyên khoa;
  • Cách ly người bệnh ở khu vực riêng;
  • Người chăm sóc nên đeo khẩu trang, rửa tay bằng dung dịch vệ sinh trong và sau khi tiếp xúc với người bệnh.

Cần làm gì khi nghi ngờ mắc bệnh truyền nhiễm?

Chúng ta đã biết cách phòng chống bệnh truyền nhiễm như thế nào hiệu quả. Vậy cần làm gì khi nghi ngờ bản thân mắc bệnh truyền nhiễm?

1. Đến các cơ sở y tế để được chẩn đoán

Nếu nghi ngờ mắc bệnh truyền nhiễm, bạn nên nhanh chóng đến các cơ sở y tế uy tín để được thăm khám kịp thời. Tại BVĐK Tâm Anh, đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm sẽ tiến hành các xét nghiệm chuyên sâu nhằm chẩn đoán chính xác tình trạng bệnh, từ đó xây dựng phác đồ điều trị tối ưu, hiệu quả và an toàn.

2. Cách ly, hạn chế tiếp xúc

Hãy chủ động hoặc nhờ người thân sắp xếp khu vực sinh hoạt riêng, đồng thời sử dụng chén và ly riêng khi ăn uống. Người bệnh cần hạn chế tối đa việc đi lại hoặc tiếp xúc với người khác, đặc biệt là trẻ nhỏ, người cao tuổi và người mắc bệnh nền.

3. Đeo khẩu trang và giữ vệ sinh cá nhân

Người nghi ngờ mắc bệnh truyền nhiễm nên đeo khẩu trang để tránh lây lan mầm bệnh cho người khác. Rác thải như khẩu trang đã qua sử dụng hay khăn giấy cần được cho vào túi riêng và vứt bỏ đúng nơi quy định.

4. Theo dõi triệu chứng

Khi nghi ngờ mắc bệnh, nên theo dõi diễn biến của các triệu chứng như sốt, ho, đau họng, khó thở và những dấu hiệu khác. Trường hợp triệu chứng không thuyên giảm hoặc nặng dần, hãy nhanh chóng đến cơ sở y tế để được thăm khám và can thiệp kịp thời.

5. Không tự ý dùng thuốc

Việc sử dụng thuốc chỉ mang lại hiệu quả khi đã xác định rõ nguyên nhân gây bệnh. Người bệnh nên đến cơ sở y tế thăm khám và tham khảo ý kiến của bác sĩ chuyên khoa trước khi dùng bất kỳ loại thuốc nào.

6. Thông báo cho những người có tiếp xúc gần

Khi nghi ngờ mắc bệnh lây nhiễm, cần thông báo ngay cho những người tiếp xúc gần trong khoảng thời gian từ 2 – 14 ngày hoặc lâu hơn. Điều này giúp họ kịp thời phòng tránh và theo dõi sức khỏe, hạn chế nguy cơ bùng phát dịch trong cộng đồng.

7. Ăn uống khoa học để tăng sức đề kháng

Áp dụng chế độ dinh dưỡng khoa học là một trong những cách phòng chống bệnh truyền nhiễm hiệu quả. Người bệnh có thể tham khảo ý kiến của chuyên gia dinh dưỡng để được tư vấn thực đơn ăn uống phù hợp với tình trạng sức khỏe của bản thân.

ăn uống khoa học phòng bệnh truyền nhiễm
Nên áp dụng chế độ ăn uống khoa học và hợp lý để tăng cường sức đề kháng

8. Tuân thủ các hướng dẫn y tế

Người nghi ngờ mắc bệnh truyền nhiễm cần tuân thủ các hướng dẫn y tế về việc điều trị và chăm sóc sức khỏe. Điều này không chỉ bảo vệ sức khỏe mà còn góp phần hạn chế bệnh lây lan trong cộng đồng.

Nên áp dụng chế độ ăn uống khoa học và hợp lý để tăng cường sức đề kháng

8. Tuân thủ các hướng dẫn y tế

Người nghi ngờ mắc bệnh truyền nhiễm cần tuân thủ các hướng dẫn y tế về việc điều trị và chăm sóc sức khỏe. Điều này không chỉ bảo vệ sức khỏe mà còn góp phần hạn chế bệnh lây lan trong cộng đồng.

Lớp A5
Tổng số điểm của bài viết là: 0/5 trong 0 đánh giá
Chia sẻ: