Kén ăn là nỗi lo quen thuộc của nhiều gia đình có trẻ mầm non. Có trẻ chỉ thích vài món quen, từ chối rau, ngại thử thức ăn mới hoặc bữa ăn kéo dài vì phải “dỗ từng thìa”. Tuy nhiên, ép trẻ ăn thường không tạo ra thói quen tốt lâu dài. Điều hiệu quả hơn là xây dựng một môi trường ăn uống tích cực, có lịch trình, đa dạng thực phẩm và cho trẻ thời gian làm quen với món mới.

Mục tiêu của cha mẹ không phải là khiến trẻ ăn thật nhiều trong một bữa, mà là giúp con biết lắng nghe cảm giác đói - no, có thái độ tích cực với thức ăn và dần chấp nhận nhiều nhóm thực phẩm khác nhau.

1. Duy trì giờ ăn và bữa phụ tương đối ổn định

Một lịch ăn đều đặn giúp trẻ nhận biết nhịp đói - no và hạn chế tình trạng ăn vặt liên tục trước bữa chính. Cha mẹ nên sắp xếp bữa chính, bữa phụ phù hợp với sinh hoạt của gia đình và tránh cho trẻ uống quá nhiều đồ uống có năng lượng ngay trước bữa ăn.

2. Bày phần ăn vừa sức, cho phép trẻ xin thêm

Một đĩa thức ăn quá đầy có thể khiến trẻ cảm thấy áp lực. Hãy bắt đầu bằng lượng nhỏ, có đủ nhóm thực phẩm phù hợp, sau đó để trẻ xin thêm nếu còn đói. Cách này giúp trẻ có cảm giác chủ động và giảm tình trạng “phải ăn hết mới được đứng lên”.

3. Cho trẻ làm quen món mới nhiều lần, không vội kết luận “Con không ăn”

Trẻ có thể cần gặp một loại thực phẩm nhiều lần trước khi sẵn sàng nếm thử. Cha mẹ có thể giới thiệu món mới bên cạnh một món trẻ đã quen, cho trẻ nhìn, ngửi, chạm, nếm một chút mà không ép phải ăn hết. Một lần từ chối chưa có nghĩa là trẻ sẽ không bao giờ thích món đó.

4. Không ép ăn, đe dọa hay dùng đồ ngọt làm phần thưởng

Những câu như “Ăn hết rau mới được ăn bánh” vô tình khiến trẻ hiểu rằng rau là “nhiệm vụ khó chịu” còn bánh là phần thưởng hấp dẫn. Thay vào đó, hãy bình tĩnh cung cấp bữa ăn cân đối và để trẻ lựa chọn lượng mình ăn trong phạm vi thực phẩm được chuẩn bị.

5. Cho trẻ tham gia chuẩn bị bữa ăn

Trẻ thường hào hứng hơn với món mình đã tham gia lựa chọn hoặc chế biến. Tùy độ tuổi, con có thể rửa rau, nhặt lá, bóc trứng, xếp hoa quả, khuấy sữa chua, đặt thìa hoặc chọn giữa hai loại rau cho bữa tối. Đây cũng là cách tuyệt vời để hình thành kỹ năng tự phục vụ.

6. Cha mẹ ăn đa dạng và làm gương

Nếu người lớn thường xuyên ăn rau, trái cây, cá, trứng, đậu, ngũ cốc và thử món mới với thái độ tích cực, trẻ sẽ có xu hướng bắt chước. Hạn chế nhận xét trước mặt con như “Bố ghét rau này” hoặc “Món này khó ăn lắm”, vì trẻ rất dễ tiếp nhận thái độ đó trước cả khi tự trải nghiệm.

7. Tạo bữa ăn vui vẻ, hạn chế màn hình và tranh cãi

Tivi, điện thoại hoặc máy tính bảng có thể khiến trẻ ăn trong trạng thái mất tập trung và khó nhận biết cảm giác no. Hãy biến bữa ăn thành thời gian trò chuyện nhẹ nhàng của gia đình. Nếu trẻ không ăn nhiều ở một bữa, tránh biến bàn ăn thành nơi căng thẳng; cha mẹ có thể kết thúc bữa đúng lúc và chờ đến bữa tiếp theo theo lịch.

Gợi ý “Chiếc đĩa nhiều màu” cho trẻ

• Có rau hoặc trái cây với màu sắc khác nhau.

• Có nguồn đạm phù hợp như thịt, cá, trứng, đậu hoặc sản phẩm từ đậu.

• Có cơm, mì, khoai, bánh mì hoặc ngũ cốc phù hợp với bữa ăn.

• Có nước uống phù hợp; ưu tiên nước lọc và lựa chọn đồ uống theo hướng dẫn dinh dưỡng cho lứa tuổi.

Khi nào nên trao đổi với chuyên gia?

Nếu trẻ chỉ ăn một số rất ít thực phẩm trong thời gian dài, thường xuyên nôn/ói hoặc đau khi ăn, gặp khó khăn khi nhai nuốt, sụt cân, tăng trưởng không phù hợp, thiếu năng lượng hoặc bữa ăn gây căng thẳng kéo dài cho cả gia đình, cha mẹ nên trao đổi với bác sĩ nhi khoa hoặc chuyên gia dinh dưỡng để được đánh giá cụ thể.

Thói quen ăn uống lành mạnh được hình thành từ những bữa ăn bình thường mỗi ngày. Khi cha mẹ kiên trì tạo lịch ăn ổn định, giới thiệu thực phẩm đa dạng, cho trẻ tham gia chuẩn bị, không ép buộc và làm gương bằng chính lựa chọn của mình, trẻ sẽ có cơ hội xây dựng mối quan hệ tích cực với thức ăn và từng bước giảm kén ăn một cách tự nhiên.